Yabancıların Türkiye’de Miras Yolu ile Mal İktisabı

Yabancıların Türkiye'de Miras Yolu ile Mal İktisabı

Yabancıların Türkiye’de Miras Yolu ile Mal İktisabı

Ülkemizde yabancılık unsuru içeren olaylara milletlerarası özel hukuk yasası (MÖHUK) uygulanır. Buna göre mirasa hangi hukukun uygulanacağına MÖHUK karar verecektir. MÖHUK m. 20 hükmü uyarınca, milletler arası özel hukukun miras konusundaki temel prensibi şöyledir: Miras ölenin milli hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmaz miras hakkında Türk hukuku uygulanır; mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin meselelerde ise terekenin yani mirasın bulunduğu yer hukuku uygulanır. Buna göre mirasçılar veraset ilamı almak için Türk mahkemesine başvuracak ve burada kendi milli hukukları uygulanacaktır. Yabancı bir mahkemeden alınan veraset ilamı belgesinin Türkiye’de tanınması ve tenfizi mümkün değildir.

Türkiye’deki taşınmazların taksimi Türk hukukuna tabiyken; taşınırların taksiminde ise ölenin milli hukuku takip edilecektir. Yabancıların Türkiye’de miras yolu ile taşınmaz mal iktisap edebilmeleri hususunda Tapu Kanunu m. 35 hükmü karşılıklılık ilkesini kabul etmiştir. Buna göre şayet Türk vatandaşları murisin vatandaşı bulunduğu ülkede miras yolu ile taşınmaz iktisap edebiliyorlarsa, murisin mirasçıları da Türkiye’de miras yolu ile taşınmaz iktisap edebilecektir. Anayasa Mahkemesi 8.5.2019 tarih ve 30806 no.lu kararında, Yunan vatandaşının miras bıraktığı malların Yunan uyruklu mirasçılarına değil hazineye intikali hususunda; her ne kadar Yunanistan’da da miras yolu ile mal iktisabına yönelik çeşitli kısıtlamalar uygulansa da, Tapu K. M. 35 anlamında Türkiye ile Yunanistan arasında karşılıklılık bulunmadığı hususu kesin ve açık olmadığından, Yunan mirasçıların terekenin hazineye intikalinin mülkiyet haklarına yönelik müdahale teşkil ettiğine ilişkin itirazlarını kabul etmiştir.

İntikal işlemi için ölüm olayından sonra yapılması gereken işlemler şöyledir:

1-Gerekli belgelerin toplanması: Ölüm olayından sonra yapılması gereken ilk işlem ölümü kanıtlayan her türlü belgenin toplanmasıdır. “Apostil” şerhi de eklenerek resmi şekilde Türkçeye tercüme ettirilmelidir.

2-Vekâletnamenin hazırlanması: İkinci aşamada işlemleri takip edecek olan vekile vekâletname verilmesi gerekmektedir. Şöyle ki; işlemler sonunda tapuda intikal işlemleri de yapılacağından vekâletnamede bu yetkilerin de ayrıca içermelidir.

3-Mirasçılık belgesi istemli davanın açılması : Mirasçılık belgesi talepli davanın açılması hususunda Türk mahkemeleri yetkili olup, bu davaya ölenin milli hukuku uygulanacaktır.

4- Sınırlamaların mevcut olmadığı kontrolü: 03.05.2012 tarihli ve 6302 sayılı yasa ile değişik 2644 sayılı Tapu Kanunu’ nun 35. Maddesi hükmü uyarınca yabancının Türkiye’de mal edinmesi şartları düzenlenmiştir. Buna göre karşılıklılık ilkesi uygulanacaktır. Mahkeme bunu Adalet Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’nden mütala alarak kontrol edecektir.

5- Tapu müdürlüğü nezdinde intikal işlemleri:             İntikal yukarıda özetlenen mirasçılık belgesi (karar) ile tamamlanmamaktadır. İntikal aşamasından önce Tapu Müdürü re’sen aşağıdaki kriterlerin varlığını aramakla mükelleftir:

– Taşınmazın sit alanı, ada veya tarım arazisi içinde yer alıp almadığı;

-Taşınmaz sahibi olacak mirasçının Türkiye ile kara sınırı olan bir ülke vatandaşı olup olmadığı ve şayet bunlardan birinin vatandaşı ise taşınmazın sınır illerinden birisi olup olmadığı;

– Taşınmazın 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında olup olmadığı

-Taşınmazın 6086 sayılı Turizm Endüstrisi Teşvik Kanunu’ndaki özel tahdit hükümleri dahilinde kalıp kalmadığı

– Yukarıdaki hükümler kapsamında kalan taşınmazlar yönünden ilgili kurumlardan ek görüş ve izinlerin alınması gerekebilmekteyse de genel olarak şehir merkezlerinde yer alan apartman daireleri ile alışveriş merkezleri dâhilinde olan lüks konut daireler bu kanunlar kapsamında değildir.

Uygulamada ayrıca şu hususlara dikkat etmek gerekir:

-Avukata verilecek olan vekâletnamenin intikal işlemleri yönünden de açık yetki vermesi.

-Türk Mahkemeleri nezdinde kullanılacak belgelerin Apostil şerhi ihtiva etmesi.

-Mirasçılık belgesi istemli davada hukuki yararın mutlak surette izah edilmesi.

Antalya Avukatı Barış Erkan Çelebi ve onun Antalya Hukuk Bürosu yabancı müvekkillere miras intikali konusunda hukuki danışmanlık yapmaktadır.