Vekalet Verilmesi, Genel Vekalet ve Vekaletin Sona Ermesi

Vekalet Verilmesi, Genel Vekalet ve Vekaletin Sona Ermesi

Avukatlara Vekalet Verilmesi, Genel Vekalet ve Özel Dava Vekaletleri ve Vekaletin Sona Ermesi

Genel Vekaletname

Vekaletnameler özel bir işin yapılmasına yönelik verilebileceği gibi genel vekaletname şeklinde de çıkarılıp verilebilirler. Genel vekaletname ile vekil bazı ileri göremez, dolayısıyla Türk Hukuku’da bazı işlemlerin vekil tarafından görülebilmesi için özel vekaletname çıkarılması gerekmektedir. Örneğin dava açmak, sulh olmak, tahkime başvurmak gibi işlemler özel yetki gerektirdiğinden genel vekaletname ile vekil tarafından yerine getirilemezler.

Vekaletin Süresi

Vekaletin kanunen belirlenmiş bir süresi bulunmamaktadır, ancak taraflar aralarında yaptıkları vekalet sözleşmesi ile vekaletnameyi belirli bir süreye tabi kılabilirler, ayrıca Yargıtay genel vekalet süresinin 10 yıl olacağına ilişkin bir içtihatta bulunmuştur. Bazı vekaletnameler ise yapılacak işin mahiyeti gereği süreli özellik göstermektedirler. Örneğin belirli bir gayrimenkulün satışı ya da belirli bir gayrimenkulün üzerinde ipotek kurulması amacıyla verilen vekaletnameler söz konusu işlerin yapılmasıyla sona ermektedirler.

Vekaletname Çeşitleri

Vekaletnameler birden çok çeşitte olabilmektedirler, bu çeşitler; genel vekaletname, tapuda yapılacak işlemlerle ilgili vekaletname, veraset ve intikal işlemlerine ilişkin vekaletname, tanıma ve tenfize ilişkin verilen vekaletname, gayrimenkul alım ve satımına ilişkin vekaletname, boşanma davası açmaya yetki veren  ya da  açılmış olan boşanma davasını kabul etme yetkisi veren vekaletname, ipotek kurmak üzere yetkilendirilmiş vekaletname,  şirketler tarafından verilen vekaletname, şirketlerde hisse devrine ilişkin vekaletname, satış vaadi yapmak için verilecek vekaletname şeklinde örneklendirilebilmektedir.

Genel Vekaletname

Genel vekaletname ile vekalet veren müvekkil vekili kendisi adına iş görmesi amacıyla yetkilendirmekte olup, genel vekaletname ile vekil müvekkili adına bağışlama ve satış işlemleri hariç tasarruf işlemlerinde bulunabilecektir. Vekilin müvekkili adına bağışta bulunabilmesi ve satış, işlemleri yapabilmesi için özel vekaletname düzenlenmesi gerekmektedir. Genel vekaletnamelerle tapuda işlem yapılamaz.

Avukat Vekaleti

Avukatlar açısından vekaletnameye baktığımız zaman, kişiler taraf oldukları bütün yasal işlemleri takip etmeleri amacıyla bir avukata vekaletname verebilirler. Bir avukata vekaletname ile verilecek yetki vekalet veren tarafından belirlenebilir niteliktedir. Avukata genel vekâleti verilmiş olduğu zaman, bazı işlemleri özel olarak yetkilendirilmiş olmadıkça yapamaz. Kendisine vekâlet verilen avukatın  söz konusu işlemleri yapabilmesi için, verilen vekâletname genel bir vekâletname de olsa vekilin özel bir yetkiye sahip olması gerekir. Örneğin kendisine dava açmak için yetki verilmiş olan avukat sulh olamayacak, tahkim ve hakem sözleşmesi yapamayacak, borçluyu (davalıyı) ibra edemeyecek, davadan feragat edemeyecek ve davayı kabul edemeyecek, yemini kabul ve reddedemeyecek, hükmolunan şeyi alamayacak (ahzü kabz edemez) ve haczi kaldıramayacaktır.

Özel Vekaletname

Vekil kendisine özel yetki verilmediği müddetçe, hâkimi reddedemeyeceği gibi; başkasını tevkil edemez, hâkimlere karşı tazminat davası açıp yürütemez, yargılamanın iadesini isteyemez, davayı tamamen ıslah edemez, mirası reddedemez, müvekkilinin iflâsını isteyemez; konkordato teklif edemez.  Müvekkilin şahsî haklarını dava yoluyla kullanmaya karar vermesi durumunda, vekil müvekkil adına ayrıca yetkili kılınmadıkça, dava açamayacaktır.

Özel yetki verilmesini gerektiren hallerin genelde müvekkilin ya da vekalet verenin mal ayrılığında azalma riski doğuran işlemler olduğu görülmektedir.

Vekil müvekkili adına “her türlü” işlemi yapıp “her türlü” davayı görmek üzere vekâletname aldıysa ortada hala genel vekaletname vardır. Vekil tüm özel yetkilere sahip olup söz konusu vekaletname ise sadece somut bir için verilmişse de ortada genel vekaletname değil özel vekaletname vardır. Yani önemli olan müvekkilin vekile özel yetkileri tamamen ya da kısmen de olsa vermiş olup olmamasıdır.

Avukata vekaletname vermek isteyen kimselerin belirli nitelikleri taşımaları gerekmektedir. Vekalet verecek kişinin akli dengesi yerinde olmalı ve 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Vekaletname vermek için vekil ve müvekkil birlikte notere gidip noter huzurunda vekaletname düzenlemek için gerekli şartları taşıdıklarını açıklayıp, vekaletnamenin hangi konuda verileceğini ifade ederler. Vekalet veren adına vekalet verilen konular tek tek vekaletnameye eklenecek ardından söz konusu sözleşme vekalet veren şahsa imzalattırılacaktır. Hazırlanan sözleşmenin birer nüshası noterde kalır, böylece vekaletname işlemleri tamamlanmış olur.

Noterde Vekaletname Verilmesi

Noter huzurunda avukata vekaletname verilmesi için yapılan işlemlerin yapılması ücrete tabi olup, düzenlenen vekaletnamenin türüne göre ödenecek ücret de değişmektedir.

Noterin vekaletname düzenlerken söz konusu vekaletnamenin özel vekaletname mi genel vekaletname mi olduğunu ilgililere sorması lazım gelmektedir.

Vekaletnamenin Kapsamı

Vekalet kapsamında değinilmesi gereken bir diğer konu karşı vekalet ücretidir. Avukatın görmekte olduğu bir davayı kazanması yani bu davanın avukat açısından olumlu sonuçlanması halinde avukat davanın karşı tarafından vekalet ücreti almaya hak kazanır ve bu ücrete karşı vekalet ücreti denilmektedir. Avukatın söz konusu ücret üzerinden yüzde on sekiz KDV vergisi ödemesi gerekmektedir. Yine bu ücretin içinden kazanç dilimine bağlı olarak yüzde otuz beşe dek vergi ödemesi gerekecektir. Karşı vekalet ücreti bakımından avukat makbuz kesmez ve söz konusu vergileri ödemezse vergi kaçırmış sayılması gerekecektir. Avukatın bu yükümlülükleri hem kendi müvekkilinden alacağı ücretler bakımından hem de karşı vekalet ücreti bakımından bulunmaktadır.

Bir avukatın yalnızca davanın karşı tarafından alacağı ücretle sınırlı olarak herhangi bir işi kabul etmesi mümkün olmayıp avukatın kanuni olarak müvekkilinden de ücret tahsis ettiği kabul edilmektedir. Avukat sadece karşı vekalet ücretiyle çalışamaz.

Konsoloslukta Vekaletname Verilmesi

Yurt dışında vekaletname vermek isteyen kişiler en yakın Türk Konsolosluklarından vekaletname düzenlettirebilecektir. Yabancı noterler tarafından düzenlenen vekaletnameler de üzerine yetkili bir makamca düzenlendiğine dair bir şerh düşülmesi halinde geçerli birer vekaletname olarak kullanılabileceklerdir.

Vekaletnamenin Sona Ermesi

Taraflar istedikleri zaman vekalet sözleşmesini sona erdirebilecekleri gibi, sözleşmeyi uygun olmayan bir zamanda sonlandırmanın katlanılması gereken bazı sonuçları olacaktır; buna göre sözleşmeyi uygun olmayan zamanda sonlandıran taraf diğer tarafın bundan doğan zararlarını tazmin etmek durumundadır.

Bazı durumlarda vekalet sözleşmesi kendiliğinden son bulmaktadır, mesela taraflardan birinin vefat etmesi, taraflardan birinin fiil ehliyetini kaybetmesi ya da taraflardan birinin iflası hallerinde vekalet sözleşmesi kendiliğinden sona erecektir. Eğer taraflardan biri tüzel kişiyse tüzel kişiliğin kaybedilmesi de vekalet sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesine sebep olacaktır.

Antalya Avukatı Barış Erkan Çelebi ve kendisinin Antalya Hukuk Bürosu borçlar hukuku hükümlerince vekalet sözleşmeleri düzenlemektedir.