Vekalet Sözleşmesi Nedir?

Vekalet Sözleşmesi Nedir?

Vekalet Sözleşmesi

Vekalet sözleşmesi nedir?

Vekalet sözleşmesi Türk borçlar kanununda düzenlenmiş olup, vekalet ilişkilerine ayrılan bölümde düzenleme altına alınmıştır. Kanunun vekalet ilişkilerine ayrılan söz konusu bölümü üçlü bir ayırıma tabidir, vekalet sözleşmesi ilk ayırımını oluşturmaktadır.

Vekalet sözleşmesi vekilin kendisine vekalet vermiş olan kimsenin bir işini görüp bir işlemini yapma borcu altına girdiği sözleşmedir. Vekil, vekalet veren kişinin menfaatine ve iradesine uygun biçimde belirli bir işini görüp belirli bir işlemini yapmayı taahhüt etmektedir. Vekalet sözleşmesi bir iş görme sözleşmesidir.

Vekalet sözleşmesinin yasal dayanağı nelerdir?

Borçlar kanunundaki vekalete ilişkin hükümler niteliğine uygun düştüğü oranda Türk borçlar kanununda düzenlenmemiş isimsiz iş görme sözleşmelerine de uygulanmaktadır, mesela avukatlık, hekimlik ya da mimarlık gibi serbest meslek etkinlikleri kural olarak vekalet sözleşmesi kapsamında yerine getirilmektedir.

Vekalet Sözleşmesinde Tarafların Borçları

Vekalet sözleşmesi bir borç sözleşmesi olup vekil vekalet verenin bir işini görmeyi borçlanmaktadır. Vekalet veren kişi ise vekilin yaptığı giderleri ve ücretini ödeme borcu altına girmektedir.

Vekalet sözleşmesi iki tarafa da borç yükler, vekil iş görme borcu altına girip bu asli bir borçtur, vekalet verenin borcu tali yani ikincil niteliktedir. Vekil eğer sözleşmede özel bir hüküm varsa veya bu konuda bir teamül mevcutsa ücrete hak kazanacaktır. Vekilin ücret alma hakkı bulunmamaktaysa vekalet sözleşmesi eksik iki tarafa borç yükler; vekil ücret alacaksa vekalet sözleşmesi tam iki tarafa borç yükler. Uygulamada vekilin ücrete hak kazanma unsuru istisnai olmaktan çıkmış, bir kural haline gelmiştir.

Vekalet Sözleşmesinin Niteliği

Vekalet sözleşmesi karşılıksız bir sözleşmedir. Daha önce de belirttiğimiz gibi ancak sözleşmede hüküm var ise ya da bir teamül varsa vekil ücrete hak kazanacak ve vekalet sözleşmesi ivazlı yani karşılıklı bir hale gelecektir.  Uygulamada vekalet sözleşmelerinin karşılıklı olması kural olup, karşılıksız vekalet sözleşmeleri istisnai nitelik taşımaktadır.

Vekil vekalet verenin sürekli işini görüyorsa vekalet sözleşmesi sürekli bir sözleşmedir; fakat bazen vekalet sözleşmesinin sürekli sözleşme benzeri sözleşme olabildiği görülmektedir. Sürekli sözleşme benzeri vekalet sözleşmelerinde vekil vekalet verenin işini sürekli olarak görmeyip, gördüğü işi uzunca bir zamana yayıyor olacaktır. Belirli bir davanın yürütülmesi için bir avukatın almış olduğu avukat vekaleti buna örnektir. Vekaletname geçici ve kısa süreli işler için de verilebilecektir.

Vekalet Sözleşmesinin Edimleri

Vekalet sözleşmelerinin konusu yapma borcu olup yapmama şeklindeki yükümlülükler vekalet sözleşmelerinin konusu olamamaktadır. Bu tür yapmama borçları ancak yan edim niteliğinde vekalet sözleşmelerinin içeriğine eklenebilirler fakat vekalet sözleşmesinin esas ve asli unsuru niteliğinde olamazlar.

Vekalet sözleşmelerinin kişiselliği

Vekalet sözleşmeleri kişiye sıkı sıkıya bağlıdır; vekilin görmekle yükümlü olduğu işler vekilin kişiliği ile yakından ilgilidir, çünkü vekalet sözleşmeleri taraflar arasındaki güven ilişkisine dayanmaktadır. Vekalet sözleşmelerinde vekil genelde belirli bir meslek sahibi olan uzman bir kimsedir. Bu yüzdendir ki vekil vekalet verenden bağımsızdır.

Vekalet Sözleşmesinin Konusu

Vekalet sözleşmesinin konusu fiil maddi bir fiil olabilirken hukuki bir fiil de olabilmektedir. Örneğin bir doktorun hastasını ameliyat etmesi veyahut bir hukukçunun belirli konularda mütalaa vermesi maddi fiillere örnek oluşturmaktadır. Konusu maddi fiil olan vekalet sözleşmelerinde vekil vekalet vermiş bulunan kişi adına hak kazanımında bulunup onun adına belirli bir borç altına girmemektedir. Vekalet sözleşmelerine konu olabilecek hukuki fiiller ise satış sözleşmesi yapma, eser sözleşmesi yapma, kira sözleşmesi yapma gibi hukuki işlemleri içerebileceği gibi ihtar çekme, süre verme gibi hukuki işlem olmayıp hukuki işlem benzeri fiilleri de içerebilmektedir.

Vekalet Sözleşmesi ile Temsil Ayrımı

Vekalet sözleşmesi ile temsil yakın ilişki içindedirler. Vekalet genelde temsil yetkisini de kapsamaktadır. Temsil yetkisinin vekalet sözleşmeleri dışında başkaca sözleşmelerle de verilmesi mümkündür. Örneğin, tüzel kişilerin organ ilişkileri temsil yetkisinin vuku bulduğu alanlar olabilmektedir. Temsil ile vekaletin aynı sözleşme içerisinde bulunması gerekmemektedir. Vekalet bir sözleşmedir; temsil ise tek taraflı bir işlemdir.

Vekalet vekil ile vekalet veren kişi arasındaki iç ilişkiyi ifade etmekteyken, temsil ise vekalet veren kişi ve üçüncü bir kişi arasında oluşan dış ilişkiyi ifade etmektedir.

Vekalet Sözleşmesine Konu Olamayacak İşlemler

Vekalet sözleşmesine konu olamayacak işlemlerden bir tanesi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili hukuki işlemlerdir. Kişiye sıkı sıkıya bağlı hukuki işlemleri hak sahibi olan kimsenin bizzat kendisinin yapması gerekmektedir. Örneğin evlenme, vekalet ile gerçekleştirilemez.

Vekalet Sözleşmesinde Vekilin Yükümlülükleri Nelerdir?

Vekalet sözleşmesinde vekil işi ya da işlemi bir sonuca varmak adına götürmektedir. Vekil işlemi belirli bir sonuca ulaştırmayı üstlenir ancak bu sonucun meydana gelmesini borçlanmamaktadır. Önemli olan vekilin iş ya da işlemleri sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeye çabalaması ve bu konuda gerekli özeni göstermesidir; sonuca ulaşması gerekmez. Belirli bir sonuca ulaşmayı borçlanmak eser sözleşmelerinin konusunu oluşturmaktadır; vekalet sözleşmesinin eser sözleşmesinden farkı bu noktada ortaya çıkmaktadır.

Vekil işini vekalet verenin yararına görmelidir fakat bu işin görülmesinde vekilin menfaatinin bulunmasına mani değildir. Üçüncü kişilerin yararına vekalet sözleşmeleri de yapılabilir. Örneğin, vekilin vekalet veren kişinin bir yakınını ameliyat etmesi gibi. Vekalet sözleşmesi üçüncü kişi yararına yapılırsa üçüncü kişi vekilden doğrudan talepte bulunabilecektir.

Vekalet Sözleşmesinin İfası

Vekalet sözleşmesinde işin ya da işlemin görülmesi borcun kendisini ifade etmez; borcun yerine getirilmesini ifade etmektedir.

Vekalet Sözleşmesinin Kurulması

Vekalet sözleşmesinin kurulabilmesi için anlaşma unsuru gerekmektedir yani tarafların karşılıklı irade beyanlarının açık ya da örtülü olarak açıklanması ve bu irade beyanlarının birbirine uygun olması gerekmektedir.

Vekalet Sözleşmesinin Sona Ermesi

Vekalet sözleşmesinin tarafları vekalet sözleşmesini her zaman sona erdirebilmektedirler. Bunu vekaleti geri alma şeklinde yerine getireceklerdir.

Vekalet Sözleşmesinin Tarafları

Vekalet veren kişi bir gerçek kişi de olabilir, tüzel kişi de olabilir. Vekalet veren birden fazla kimse de olabilir; burada önemli olan vekilin aynı kişi olmasıdır. Vekalet veren tarafta birden fazla kişi varsa buna birlikte vekalet denmektedir.

Birlikte Vekalet

Vekil tüzel kişi olabilir. Birden çok kişi vekaleti birlikte kabul edebilir. Bu durumda vekiller vekalet verene karşı müteselsilen, yani birlikte sorumlu olacaklardır.

Vekalet Sözleşmesinin Şekil Şartı

Vekalet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için herhangi bir şekil şartı bulunmamaktadır; ancak tescil talebi ve taşınmaz satışına yönelik vekalet sözleşmesinin resmi şekilde yapılması şarttır. Avukatlık ücret sözleşmesi de yazılı şekilde yapılmak durumundadır.

Özel Vekalet Gerektiren İşlemler

Vekil kendisine özel yetki verilmedikçe vekalet veren adına dava açıp sulh olamaz, tahkim ve hakem sözleşmeleri yapamaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlamada bulunamaz, taşınmaz malları devir işlemi yapamacağı gibi bu tür malları bir hakla sınırlandıramaz.

Vekil Yardımcıları

Vekalet ilişkisi taraflar arasındaki güven ilişkisine dayandığından kural olarak vekilin borcunu şahsen yerine getirmesi gerekmektedir. Fakat vekil başkalarının yardımından faydalanmakta özgürdür. İkincil nitelikteki bazı işlemleri yardımcılarına yaptırabilir.

Kanunda özel olarak sayılan bazı hallerde vekilin borcunu bizzat yerine getirme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bunlar alt vekalet ve ikame vekalettir.

Vekalet Verenin Talimat Vermesi

Vekil, vekalet veren kişinin verdiği talimatlara uymak durumundadır; çünkü vekalet veren iş sahibi konumundadır.

Vekilin Sadakat Yükümlülüğü

Vekil vekalet verene karşı sadakat yükümlülüğü altında bulunmaktadır. Böylece vekil vekalet verene bağlılık göstermeli, ona karşı dürüst olmalı ve vekalet verenin haklı menfaatlerini korumalıdır.

Antalya Avukat Barış Erkan Çelebi ve kendisinin Antalya Hukuk Bürosu vekalet sözleşmelerinde müvekkillerine hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

İletişim Bilgileri

Telefon / WhatsApp (Hafta içi: 09:00 - 18:00)
0 555 760 1174