Türk Hukukunda Ayıplı Mal

Ayıplı Mal Nedir? Türk Hukukunda Ayıbın Sonuçları Nelerdir?

Türk Hukukunda Ayıplı Mal Nedir?

Tüketici kimdir? Tüketici işlemi nedir?

Türk hukukunda tüketici, ticari ya da mesleki amaçlarla hareket etmeyen gerçek kişiler kişilerdir. Tüketicilerin mal piyasası içerisinde ticari ve mesleki maksatlarla hareket eden kişilerle ya da onlar adına veyahut hesabına hareket eden kimselerle yaptıkları sözleşmeler ve o kişilerle kurdukları hukuki işlemler tüketici işlemidir. Tüketici bu sözleşmelerin zayıf tarafını teşkil ettiğinden kanunen tüketiciyi koruyucu hükümler getirilmek durumunda kalınmıştır. Tüketiciyi koruyan kanuni düzenlemelerden biri de ayıplı mallarla ilgili düzenlemelerdir.

Ayıplı mal nedir?

Ayıplı mal, bir mal üzerinde satış sözleşmesi kurulmasının ardından malın alıcıya teslimi esnasında taraflarca üzerinde mutabık olunan örneğe/modele uygun olmaması, genel olarak sahip olması lazım gelen özelliklere sahip olmaması halinde söz konusu olacaktır. Ayıplı mal sözleşmeye aykırı maldır. Ayıba konu mal bir taşınır olabileceği gibi, taşınmaz da olabilir.

Tüketici hukukunda ayıplı mal

Ayıplı malın ne olduğunun daha iyi anlaşılabilmesi için Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8. Maddesinin ikinci fıkrasında sayılan kriteleri taşıyıp taşımadığının araştırılması yerinde olacaktır. Söz konusu fıkraya göre mal ambalajındaki, etiketindeki, tanıtma ve kullanma kılavuzundaki, reklamlarındaki özelliklerini taşımıyorsa, satıcı veyahut malı sağlayan kimse tarafından bildirilmiş olan özelliklerini taşımıyorsa, malın özellikleri teknik düzenlemesinde tespit edilen sahip olması gereken niteliklere aykırıysa, muadili olan başka malların kullanım maksatlarını taşımıyorsa, mal sahip olduğu maddi, ekonomik veya hukuki eksikliklerle tüketicinin maddi olarak maldan beklediği faydayı kaldırıyor ya da azaltıyorsa o mal ayıplıdır.

Malın etiketindeki, ambalajındaki, reklamları ve ilanlarındaki özelliklerinin tüketici sözleşmesinde kararlaştırılmış olduğu kabul edilmektedir.

Malın ayıplı olup olmadığı teslim anındaki durumuna göre belirlenmektedir.

Maddi ayıp, hukuki ayıp ve ekonomik ayıp nedir?

Maldaki maddi ayıp, malın kendisinden beklenecek amacı fiziki yapısındaki bazı eksikliklerden dolayı gerçekleştirecek vasıflara sahip olamamasıdır. Hukuki ayıp ise malda maddi anlamda bir eksik olmasa da tüketicinin maldan yararlanmasının önüne geçen bir takım hukuki yasaklamalar mevcuttur. Örneğin malın markasının hukuka aykırı olması hukuki ayıptır. Ekonomik ayıp ise maldaki bir takım iktisadi niteliklerin eksik olmasıdır, buna satılan bir aracın saatte 170 km/s hız yaptığının söylenmesine rağmen 120 km/s hızın üzerine çıkamaması örnek gösterilebilir.

Malın montajı gereken hallerde gereği gibi monte edilmemesinden dolayı da ayıp hükümleri devreye girmektedir.

Türk Hukukunda Ayıbın Sonuçları Nelerdir?

Sözleşmeye konu malın tarafların aralarında kararlaştırdıkları sürede tesliminin gerçekleştirilmemesi durumunda da borcun sözleşmeye aykırı olarak yerine getirilmesinden dolayı ayıplı mala ilişkin düzenlemeler söz konusu olabilecektir.

Satıcının Ayıptan Sorumluluğu

Mal tüketiciye ayıplı olarak teslim edildiği zaman satıcının tüketicinin uğradığı her türlü zararı giderim yükümlülüğü doğacaktır. Ancak satıcının sorumluluğu kanunen zamanaşımı süresiyle sınırlıdır. Genel kural zamanaşımı süresinin iki sene olmasıdır. Bu süre konut ve tatil amaçlı kullanılan taşınmazlar için beş senedir. Zamanaşımı malın tesliminden itibaren işlemeye başlayacaktır.

Antalya Avukatı Barış Erkan Çelebi ve kendisinin Antalya Hukuk Bürosu ayıba karşı sorumluluk konusunda müvekkillerine hukuki danışmanlık sağlamaktadır.