Kıymetli Evrakın Ziyaı ve Kıymetli Evrakın İptali

Kıymetli Evrakın Ziyai ve Kıymetli Evrakın İptali

Türk Hukukunda Kıymetli Evrakın Ziyaı ve Kıymetli Evrakın İptali

Kıymetli evrakın içeriği olan hak bağlı olduğu senetten ayrı olarak ileri sürülememektedir. Bu durumlarda senedin hamilinin  senedin ziyaı (yok olması, kaybolması gibi haller) hallerinde sahip olduğu hakkı ileri süremeyebilmektedir. Bu borçlunun borcunu yerine getirmekten haksız yere kurtulması gibi sonuçlara yol açabilmektedir.  Bu haksızlığın önüne geçmek için kanunen bir koruma mekanizması getirilmiştir. Bu mekanizma kıymetli evrakın mahkemece iptalidir.

Kıymetli evrakın iptali ile senet ile bağlı olduğu hak arasındaki bağ kopar ve söz konusu hak senede bağlı olmaksızın ileri sürülebilir hale gelir. Senetle birlikte hak da zarar görmekten kurtulur.

Mahkemenin kıymetli evrak hakkında iptal kararı vermesi borçlunun da lehine sonuçlar doğurmaktadır çünkü iptal edilen senedi ibraz eden borçlu alacaklıya ödeme yapmak durumunda kalmayacaktır.

Senedin iptalini isteyebilecek kişi senedin alacaklısı olan kişidir. Hamiline yazılı senetlerde bu kişi senedi elinde bulunduran kişiyken emre yazılı senetlerde senette kimin adı yazıyorsa veya senet kendisine ciro edilmiş olan kişidir. Nama yazılı senetlerdeyse senette adı yazan veya onunla halefiyet ilişkisi bulunup senedi elinde tutan kişi alacaklı sayılmaktadır.

Bu kişiler yetkili hamildirler. Anılan şahısların emre yazılı kambiyo senetlerinde senedin son ciro edildiği kişi olmaları gerekmemektedir. Başvuru esnasında ödeme yapan ya da senet kendisindeyken zayi olan başvuru borçluları da hak sahibi olabilmektedir.

Senedin iptalini isteyen kişinin senede malik olması aranmaz. Bundan hareketle senette rehin hakkı bulunan, intifa hakkı bulunan veya senedi tahsil cirosuyla alan kişiler de sendin iptalini talep edebilmektedir.

Kambiyo senedinin tahsili için bir kimseye vekaletname verildiyse de bu kişi senedi haklı olarak elinde bulundurduğundan iptal isteminde bulunabilmektedir. Vekille beraber senedin esas maliki de senedin iptalini isteyebilecektir.

Bazen senedin iptalini istemekte iptal talep eden kişi açısından hukuki yarar bulunmaz. İptal isteminde hukuki yararının bulunması demek kişinin senet üzerinde hak sahibi olması anlamına gelmektedir. Senet üzerindeki hak son bulduysa senedin iptalini istemekte hukuki yarar da yok demektir. Örneğin borçlular senet üzerinde hak sahibi olmadıklarından senedin iptalini de isteyemezler.

Antalya Avukatı Barış Erkan Çelebi ve onun Antalya Hukuk Bürosu kıymetli evrakların düzenlenmesi, kıymetli evrakların devri, kıymetli evrakların iptali ve kıymetli evrakların tahsili konularında müvekkillerine hukuki danışmanlık vermektedir.